Γουσού

Ονομασία και σημασία του όρου

 Ο όρος Γουσού (κινεζικά: 武术· πινγίν: wǔshù· παραδοσιακή γραφή: 武術) σημαίνει κυριολεκτικά «πολεμική τέχνη» ή «πολεμική τεχνική». Σήμερα λειτουργεί ως η επίσημη γενική ονομασία για το σύνολο των πολεμικών τεχνών που γεννήθηκαν και αναπτύχθηκαν στην Κίνα.

Η λέξη αποτελείται από δύο χαρακτήρες:

• • 武 (wǔ): πολεμικός, στρατιωτικός

• • 术 (shù): τέχνη, τεχνική, μέθοδος ή δεξιότητα

Ο όρος wǔshù, με τη γενική έννοια της πολεμικής τέχνης, απαντά ήδη σε κείμενα της περιόδου των Νότιων Δυναστειών, περίπου τον 5ο–6ο αιώνα μ.Χ. Δεν αποτελούσε, ωστόσο, σε όλες τις ιστορικές περιόδους τη μοναδική ή επίσημη ονομασία των κινεζικών πολεμικών τεχνών.

Κατά καιρούς χρησιμοποιήθηκε παράλληλα με άλλους όρους, όπως:

• • Wuyi (武艺· wǔyì· παραδοσιακά: 武藝): πολεμικές τέχνες ή δεξιότητες

• • Jiji (技击· jìjī· παραδοσιακά: 技擊): τεχνικές μάχης

• • Wugong (武功· wǔgōng· παραδοσιακά: 武功): μαχητική καλλιέργεια

• • Quanfa (拳法· quánfǎ): μέθοδος της γροθιάς ή πυγμαχική μέθοδος

• • Guoshu (国术· guóshù· παραδοσιακά: 國術): εθνική τέχνη

Ο όρος Kung Fu (功夫· gōngfu) χρησιμοποιείται ευρύτατα εκτός Κίνας ως ονομασία των κινεζικών πολεμικών τεχνών. Στην κινεζική γλώσσα, όμως, έχει ευρύτερη σημασία και δηλώνει μια δεξιότητα ή ικανότητα που αποκτήθηκε με μακροχρόνια, επίμονη εξάσκηση. Επομένως, δεν αποτελεί ακριβές γλωσσικό συνώνυμο του Wushu, παρότι έχει καθιερωθεί διεθνώς με αυτή την έννοια.

 

Στη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο αναπτύχθηκε το Wuxia (武侠· wǔxiá), ένα αφηγηματικό είδος που επικεντρώνεται στις περιπέτειες του xia (侠· xiá), του περιπλανώμενου πολεμικού ήρωα που καθοδηγείται από αρχές τιμής και δικαιοσύνης. Οι ιστορίες εκτυλίσσονται συνήθως στον συμβολικό κόσμο του Jianghu (江湖· jiānghú), ενός παράλληλου κοινωνικού περιβάλλοντος πολεμιστών, σχολών και περιπλανώμενων ηρώων, όπου οι πολεμικές ικανότητες παρουσιάζονται συχνά εξιδανικευμένες ή υπερφυσικές.

 

Από το Guoshu στο Wushu

 

Το 1928 η εθνικιστική κυβέρνηση του Κουομιντάνγκ καθιέρωσε θεσμικά τον όρο Guoshu (国术· guóshù), δηλαδή «Εθνική Τέχνη». Την ίδια χρονιά ιδρύθηκε στο Ναντζίνγκ το Κεντρικό Ινστιτούτο Guoshu (中央国术馆· Zhōngyāng Guóshù Guǎn), με σκοπό την οργάνωση, τη διδασκαλία και τη διάδοση των κινεζικών πολεμικών τεχνών σε εθνικό επίπεδο.

 

Μετά την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας το 1949, ο όρος Guoshu εγκαταλείφθηκε σταδιακά από τους κρατικούς αθλητικούς φορείς και αντικαταστάθηκε από τον όρο Wushu. Η νέα ονομασία εδραιώθηκε θεσμικά κατά τη δεκαετία του 1950, παράλληλα με την ένταξη των πολεμικών τεχνών στο οργανωμένο σύστημα φυσικής αγωγής και αθλητισμού της χώρας.

 

Το 1985, κατά το 1ο Διεθνές Προσκλητήριο Τουρνουά Wushu στη Σιάν, προωθήθηκε η διεθνής καθιέρωση της λέξης Wushu ως ενιαίας ονομασίας του αθλήματος και η διατήρησή της χωρίς μετάφραση στις ονομασίες των εθνικών ομοσπονδιών. Η πολιτική αυτή εδραιώθηκε θεσμικά με την ίδρυση της Διεθνούς Ομοσπονδίας Γουσού —International Wushu Federation, IWUF— στις 3 Οκτωβρίου 1990 στο Πεκίνο.

 

Οι δύο βασικές εκφράσεις του Γουσού

 

Στη σύγχρονη μορφή του, το Γουσού διακρίνεται συμβατικά σε δύο αλληλένδετες αλλά διαφορετικές εκφράσεις: το Παραδοσιακό Γουσού και το σύγχρονο αγωνιστικό Γουσού.

 

Παραδοσιακό Γουσού

 

Το Παραδοσιακό Γουσού (传统武术· chuántǒng wǔshù) περιλαμβάνει τα ιστορικά συστήματα μάχης, τις οικογενειακές και τοπικές σχολές, τις ιδιαίτερες μεθόδους άσκησης και τα οπλικά συστήματα που μεταδόθηκαν από γενιά σε γενιά.

Οι βασικοί σκοποί του περιλαμβάνουν:

• • τη μαχητική εφαρμογή και την αυτοάμυνα,

• • τη σωματική και ψυχική υγεία,

• • την αυτοπειθαρχία και την καλλιέργεια του χαρακτήρα,

• • τη διατήρηση των ιδιαίτερων αρχών κάθε συστήματος,

• • τη μετάδοση της κινεζικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Σύγχρονο αγωνιστικό Γουσού

 

Το αγωνιστικό Γουσού (竞技武术· jìngjì wǔshù) είναι το κρατικά οργανωμένο και διεθνώς θεσμοθετημένο άθλημα που αναπτύχθηκε κυρίως μετά το 1949. Βασίζεται σε ενιαίους κανονισμούς, τυποποιημένες μεθόδους βαθμολόγησης και επίσημες εθνικές και διεθνείς διοργανώσεις.

Οι δύο κύριοι αγωνιστικοί κλάδοι του είναι:

• • Taolu (套路· tàolù): αγωνιστικές ρουτίνες άοπλων και ένοπλων τεχνικών

• • Sanda (散打· sǎndǎ): ελεύθερη μάχη πλήρους επαφής

Η διάκριση μεταξύ παραδοσιακού και αγωνιστικού Γουσού δεν είναι απόλυτη. Το σύγχρονο αγωνιστικό Γουσού αντλεί μεγάλο μέρος του τεχνικού υλικού του από τις παραδοσιακές τέχνες. Παράλληλα, πολλά παραδοσιακά συστήματα παρουσιάζονται σήμερα σε οργανωμένες διοργανώσεις, στο πλαίσιο ειδικών αγωνιστικών κανονισμών.